Ορχήστρα Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας

Μουσικό Σύνολο
Το όνομά μας έχει τις ρίζες του στην πιο διάσημη ελληνική ορχήστρα που δημιουργήθηκε στη Σμύρνη και έκανε το γύρο του κόσμου κατά το χρονικό διάστημα 1898-1921, την Εστουδιαντίνα.
Τα τέλη του 19ου αιώνα βρίσκουν την ελληνική πολιτεία της Σμύρνης σε ένα πολιτιστικό αλλά και οικονομικό οργασμό, γεγονός που ενισχύεται από την εμπορική κατάπτωση της Κωνσταντινούπολης και τη μεταφορά έτσι του εμπορικού κέντρου της Ανατολής στην αναδυόμενη Σμύρνη. Το πρότυπο της γαλλικής estudiantine -ένα κουαρτέτο με δύο μαντολίνα, μία μαντόλα και μία κιθάρα- αποκτά μιμητές και στο χώρο της Κωνσταντινούπολης, έως ότου δύο νεαροί και ταλαντούχοι μουσικοί, ο Φαναριώτης Βασίλειος Σιδέρης και ο Αθηναίος (αλλά και αυτός κάτοικος της Πόλης) Αριστείδης Περιστέρης, αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία για την ίδρυση του πρώτου αυτού οργανωμένου μουσικού σχήματος που ονομάστηκε “Τα Πολιτάκια” και αργότερα “Σμυρναίικη Εστουδιαντίνα”.
Οι μουσικοί προσάρμοσαν το ύφος αυτής της ξενόφερτης ορχήστρας σε πιο ελληνικά μελωδικά και ρυθμικά πρότυπα προσθέτοντας ταυτόχρονα στίχους, ενώ οι μελωδίες διαδόθηκαν ταχύτατα, τραγουδισμένες από τενόρους και χορωδίες. Η επιτυχία της πρώτης αυτής Εστουδιαντίνας έδωσε ώθηση και σε άλλους επίλεκτους μουσικούς της Πόλης και της Σμύρνης να δημιουργήσουν ανάλογες μουσικές ομάδες. Αναπτύχθηκε έτσι ένα καινοτόμο και πρότυπο μουσικό κίνημα-ορχήστρα που δημιούργησε νέες φόρμες στην ελληνική μουσική, μέσω της αφομοίωσης στοιχείων της Ανατολής και της Δύσης. Η Εστουδιαντίνα έγινε γνωστή σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, συνδύασε πολλά και διαφορετικά όργανα και κάλυψε ένα ευρύτατο ρεπερτόριο: από βυζαντινούς ύμνους και σμυρναίικα τραγούδια “αλά Τούρκα” έως χόρες, σύρμπες, ντόινες, αλλά και “έντεχνες” μουσικές φόρμες όπως βαλς και πόλκες “αλά φράγκα”.
Η αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη στο πλαίσιο της εφαρμογής της Συνθήκης των Σεβρών έδωσε νέα ώθηση στην πολιτιστική ζωή της περιοχής για την επόμενη τριετία, μέχρι την μεγάλη καταστροφή του 1922. Ωστόσο το θλιβερό γεγονός της άλωσης της Σμύρνης δεν μπόρεσε να ανακόψει τη δημιουργική προσφορά των πρωταγωνιστών της εν λόγω Ορχήστρας. Όσοι από αυτούς πέρασαν σώοι από τις συμπληγάδες της σφαγής, επρόκειτο να ανασυνταχθούν στην Αθήνα και τον Πειραιά, στήνοντας και συντονίζοντας ως διευθυντές και συνθέτες τις πρώτες δισκογραφικές εταιρίες στην Ελλάδα. Μεταξύ αυτών αξίζει να επισημάνει κανείς το Σπύρο Περιστέρη, τον Παναγιώτη Τούντα, τον Ευάγγελο Παπάζογλου, το Δημήτρη Σέμση κ.α. Η Εστουδιαντίνα έγινε έτσι η πρώτη και αυθεντικότερη μουσική γέφυρα, συνδυάζοντας αρμονικά τα ετερόκλητα εθνικά, μουσικά, πολιτιστικά και δημιουργικά στοιχεία δύο τόσο διαφορετικών κόσμων. Το σημαντικότερο ωστόσο στοιχείο, ενδεικτικό της προσφοράς της, υπήρξε το γεγονός ότι στους κόλπους της γεννήθηκε η οπερέτα, διαμορφώθηκε το ρεμπέτικο τραγούδι, η αθηναϊκή καντάδα και αργότερα το λαϊκό τραγούδι, διαχωρίζοντας σαφώς το ύφος των τραγουδιών σε ελαφρό και λαϊκό, με τους διάφορους χαρακτήρες του.
Η ‘‘δική μας’’ Εστουδιαντίνα
Στα χνάρια αυτής της λαμπρής ιστορίας και των επιφανών αυτών μουσικών, δημιουργήθηκε το 1998, μετά από πρόταση του Ανδρέα Κατσιγιάννη, η νέα Εστουδιαντίνα στη Νέα Ιωνία Βόλου, μια 20μελής “παρέα” νέων ανθρώπων που ασχολούνται καθημερινά με την Ορχήστρα και εν γένει με τη μουσική. Πρόκειται για ένα πρωτόγνωρο, για τα σημερινά κοινωνικά δεδομένα, μουσικό σύνολο, που δεν αρκείται στη μίμηση των προτύπων του αλλά, αφομοιώνοντας νέα στοιχεία, δημιουργεί και προτείνει νέες μουσικές φόρμες, με σκοπό αφενός τη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού, αφετέρου δε την προσέλκυση ολοένα και περισσότερων νέων στη γνήσια ελληνική μουσική. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι με την Ορχήστρα αυτή συμπράττουν οι σπουδαιότεροι Έλληνες μουσικοί και τραγουδιστές, ανάμεσα στους οποίους οι Γιώργος Νταλάρας, Μαρία Φαραντούρη, Παντελής Θαλασσινός, Γλυκερία, Μανώλης Μητσιάς, Πέτρος Γαϊτάνος, Ελένη Βιτάλη, Αγάθωνας, Μαριώ, Μπάμπης Τσέρτος, Παναγιώτης Λάλεζας, Αρετή Κετιμέ, Δημήτρης Μπάσης, Γεράσιμος Ανδρεάτος, Χρίστος Τσιαμούλης, Χρόνης Αηδονίδης, Σοφία Παπάζογλου, Γιώτα Νέγκα κ.α., εμπλουτίζοντας το ρεπερτόριό της με τραγούδια που είναι δικές τους επιτυχίες και είναι σχετικά με το θέμα και την αισθητική της.
Οι πρόσφατες εμφανίσεις της Εστουδιαντίνας πραγματοποιήθηκαν στο 'Σταυρό του Νότου' (Δεκέμβριος 2011) με τη συμμετοχή καλλιτεχνών όπως οι Γιώργος Νταλάρας, Ορφέας Περίδης, Γλυκερία, Γιάννης Κότσιρας και Γιάννης Χαρούλης και σημείωσαν μεγάλη επιτυχία αποδεικνύοντας ότι το αθηναϊκό κοινό αγαπάει το καλό τραγούδι και όσους το υπηρετούν και ανταποκρίνεται στις προσκλήσεις - μουσικές προτάσεις της Ορχήστρας. Περισσότερες από 250 συναυλίες έχουν πραγματοποιηθεί από το 1999 μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, στην Ελλάδα και το Εξωτερικό (Ρουμανία, Ουκρανία, Ιταλία, Τουρκία, Πορτογαλία, Η.Π.Α. κ.α.), στους γνωστότερους συναυλιακούς χώρους, με τη σύμπραξη των σπουδαιότερων ερμηνευτών της ελληνικής μουσικής και αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές από Έλληνες και ξένους κριτικούς αλλά και από τον Τύπο.
Εν μέσω δύσκολων καιρών για ποιοτική μουσική δημιουργία, η Εστουδιαντίνα κατάφερε να έχει μόνιμους θαυμαστές και φίλους, κυρίως νεαρής ηλικίας, που έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό και κώδικα επικοινωνίας την αγάπη τους για την παραδοσιακή μας μουσική. Η μεγάλη αυτή προσέλευση της νεολαίας στις δραστηριότητες της Ορχήστρας μας, μας υποχρεώνει να διασώζουμε και να διαδίδουμε συστηματικά το υλικό πάνω στο οποίο δουλεύουμε, τη μουσική και των παλιών Σμυρνιών σύνθετων και των καινούργιων, που είναι διάδοχοί τους και δρώντα πρόσωπα της ιστορίας του τραγουδιού σήμερα (συνθέτες, τραγουδιστές και μουσικοί εκτελεστές). Οι προτάσεις της Εστουδιαντίνας στο χώρο του πολιτισμού δεν σταματούν στις συναυλίες και στη δισκογραφία, αλλά επεκτείνονται και σε άλλους τομείς (ερευνητική εργασία, ειδικές εκδόσεις και ανεξάρτητες παραγωγές, πρωτοβουλίες για την καταγραφή ιστορικού υλικού και δημιουργία αρχείων, αλλά και στην προσέγγιση της εκπαίδευσης). Σημαντικό κομμάτι της προσφοράς στην εκπαίδευση αποτελεί η Εστουδιαντίνα Νέων, ένα φυτώριο από 20 νέα παιδιά που έχει ήδη στο ενεργητικό της αρκετές εμφανίσεις και μια πρώτη δισκογραφική δουλειά.
Δισκογραφία Εστουδιαντίνας
Τον Ιανουάριο του 2004 εκδόθηκε η πρώτη μας δισκογραφική συλλογή με τον τίτλο SMYRNE και παραγωγό το Γιώργο Νταλάρα, δίσκος που απέσπασε τη “Διάκριση του Καλύτερου Δίσκου της Χρονιάς” (“Βραβείο Αρίων '04”) και που μέσα σε δύο μόλις μήνες έφτασε και ξεπέρασε τις πωλήσεις του χρυσού δίσκου (40.000 αντίτυπα). Το καλοκαίρι του ίδιου έτους η Εστουδιαντίνα παρουσίασε ένα πρωτότυπο DVD με τίτλο Αφιέρωμα στη Μικρά Ασία, ζωντανή αποτύπωση της συναυλίας που έλαβε χώρα στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού με αφορμή τα 80 χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης, με το Γιώργο Νταλάρα και τη Γλυκερία. Το Δεκέμβριο του 2005 εκδίδεται σε περιορισμένο αριθμό CD η ζωντανή ηχογράφηση της συναυλίας της Εστουδιαντίνας με την Ορχήστρα Λαϊκών Οργάνων Οδησσού (Βόλος, Απρίλης 2004). Ακολουθεί μια ειδική έκδοση της Ορχήστρας που κυκλοφορεί μαζί με το μουσικό περιοδικό 'Δίφωνο' το Μάιο του 2005, με παραδοσιακούς σκοπούς από όλη την Ελλάδα. Τον Απρίλιο του 2006 έρχεται η δεύτερη κατά σειρά δισκογραφική συνεργασία της Εστουδιαντίνας με τη 'Minos-EMI', με το δίσκο ΔΑΚΡΥ ΣΤΟ ΓΥΑΛΙ, παραγωγή και πάλι του Γ. Νταλάρα (αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γιώργος Νταλάρας επιμελήθηκε τους δύο πρώτους δίσκους της Ορχήστρας, SMYRNE - 2004 και ΔΑΚΡΥ ΣΤΟ ΓΥΑΛΙ - 2006). Ακολουθούν οι Φωνές του αέρα με πρωταγωνιστή το σολίστα του ακορντεόν Δήμο Βουγιούκα, το διπλό CD MARE NOSTRUM με αφορμή τους Μεσογειακούς Αγώνες του 2013, η συλλογή Σκοποί και τραγούδια της καθ’ ημάς Ανατολής (ανεπίσημη κυκλοφορία - ειδική έκδοση σε περιορισμένα αντίτυπα στα πλαίσια επιστημονικού συνεδρίου) και τέλος, η συλλεκτική έκδοση ΝΑ ΤΑ ΠΟΥΜΕ; με Κάλαντα του Δωδεκαήμερου που κυκλοφόρησε με την εφημερίδα 'VETO' την Πρωτοχρονιά του 2010. Η πιο πρόσφατη δισκογραφική δουλειά της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας Βόλου, σε συνεργασία με το Γιάννη Κότσιρα, έχει τίτλο Η ΣΜΥΡΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ και μόλις κυκλοφόρησε από τη 'Minos-EMI' (2/2012).

Συμμετοχές - Εμφανίσεις - Συνεργασίες