Με τόλμη και φαντασία

Του ΓΙΑΝΝΗ ΣΒΩΛΟΥ

Υστερα από μακρά ακολουθία επιλογών συμβατικού οπερατικού ρεπερτορίου, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης τόλμησε να προτείνει τον Ιούλιο Καίσαρα του Χέντελ και μάλιστα σε σκηνοθεσία με σύγχρονο στίγμα (14-16/3/2008).
Στην παραγωγή συμμετείχαν Ελληνες μονωδοί και μία ξένη πρωταγωνίστρια. Τους μονωδούς συνόδευσε η Ορχήστρα Πατρών, ενισχυμένη εν προκειμένω από τετραμελή ομάδα συνεχούς βάσιμου και σολίστες πνευστών. Διηύθυνε ο Γιώργος Πέτρου. Οι εντυπώσεις υπήρξαν άνισες αλλά το μουσικό μέρος πάρα πολύ καλό.
Πιθανότατα φοβούμενη ότι το συγκεκριμένο κοινό θα αδυνατούσε να προσλάβει μία σοβαρότερη σκηνική αντιμετώπιση του μπαρόκ και θα έπληττε λόγω της ομολογουμένως μεγάλης διάρκειας της όπερας, η Μαριάνα Κάλμπαρη επέλεξε να τη σκηνοθετήσει ως παρωδία• ένθεν η έκδηλη "ευκολία" που χαρακτήρισε την όψη της παράστασης. Φυσικά, η αντιμετώπιση σοβαρών λυρικών έργων του μπαρόκ ως παρωδίες δεν αποτελεί θεσσαλονικιώτικη πρωτιά: συνηθίζεται κατά κόρον στις διεθνείς σκηνές με κυμαινόμενη επιτυχία. Υπαγορευμένος από οικονομικούς περιορισμούς, ο σύγχρονος, αφαιρετικός και κατά τόπους καλαίσθητος χαρακτήρας του θεάματος υποστήριξε λειτουργικά την κατανόηση της περίπλοκης υπόθεσης της όπερας σε πρώτο επίπεδο (σκηνικά/κουστούμια Πάρις Μέξης, Πωλ Θωμόπουλος). Συχνά, όμως, οι αναφορές του θεάματος που παρέπεμπαν επίτηδες και σταθερά στη ρηχότητα και την ευτέλεια της σύγχρονης μιντιακής κουλτούρας (τηλεόραση, σινεμά, θέαμα πίστας), υπήρξαν τελείως ασύμβατες και αποσυντονιστικά υπονομευτικές προς την ευγένεια και το συναισθηματικό βάρος της μουσικής. Θέαμα και μουσική σπανίως συνέκλιναν... Τελικά, ίσως οι Θεσσαλονικείς δεν βαρέθηκαν, όμως είναι σίγουρο ότι δεν συναντήθηκαν, τουλάχιστον σκηνικά, με την ουσία των προθέσεων του Χέντελ.
Αντίθετα, το ακρόαμα αποδείχτηκε πολύ καλό. Αναμφίβολα ο Ιούλιος Καίσαρας είναι μία δυσκολότατη όπερα και το ανέβασμά της αποτελεί μείζον τόλμημα για όλους όσοι συμμετείχαν. Η πολυπρόσωπη διανομή ακολούθησε σύγχρονες επιλογές, αναθέτοντας τους ρόλους των καστράτων σε μεσοφώνους ή κόντρα-τενόρους. Επίσης υπήρξε γενικώς επιτυχημένη στο συνταίριασμα των φωνητικών ηχοχρωμάτων, στοιχείο κρίσιμο ειδικά στα έργα του μπαρόκ. Τον Καίσαρα ενσάρκωσε η Κέτεβαν Κεμοκλίτζε, αντικαθιστώντας την αρχικά προβλεπόμενη Μαίρη-Ελεν Νέζη που την ίδια περίοδο θριάμβευε στο Μόναχο τραγουδώντας Ανδρόνικο στον Ταμερλάνο του Χέντελ. Η Γεωργιανή μεσόφωνος υπηρέτησε τον πρωταγωνιστικό ρόλο με υγιή, ευκίνητη, καλοτοποθετημένη φωνή και φραστική σωστά αρθρωμένη για μπαρόκ ρεπερτόριο. Τον συμπρωταγωνιστικό ρόλο της Κλεοπάτρας τραγούδησε η Θεσσαλονικιά υψίφωνος Κασσάνδρα Δημοπούλου• αν και αδρομερώς προσαρμοσμένο στην αισθητική του μπαρόκ, το άρτιο τραγούδι της απέδωσε δίχως εκπτώσεις τη δύσκολη παρτιτούρα. Το ζεύγος Κορνηλίας και Σέξτου (μητέρα-γιος) τραγούδησαν με εξαιρετική επιτυχία η Ειρήνη Καράγιαννη και η Θεοδώρα Μπάκα• το ηδονικό συνταίριασμα φωνών στα ντουέτα και η ποιότητα της φραστικής του τραγουδιού τους, πρόσφεραν τις ωραιότερες στιγμές της βραδιάς. Το ρόλο του έκφυλου, κακόβουλου Πτολεμαίου και αυτόν του δουλοπρεπούς ακολούθου Νηρηνού, αμφότερους δοσμένους ως απεχθείς καρικατούρες, απέδωσαν αξιοπρεπώς οι κόντρα-τενόροι Πωλ Ζαχαριάδης και Νικόλαος Σπανάτης. Τους μονωδούς συνόδευσε η Ορχήστρα Πατρών, το καλύτερο σύνολο εγχόρδων και μοναδικό με όργανα εποχής στη χώρα μας, προσφέροντας νευρώδη, άψογα εστιασμένο, ιδανικής διαφάνειας ήχο. Εμπειρος μπαροκίστας ο Γιώργος Πέτρου οδήγησε μουσικούς και μονωδούς με αυτοπεποίθηση και γνώση, διαπλάθοντας ένα ακρόαμα με συναρπαστικό δραματικό ανάγλυφο, μεστό μουσικότητας και τονισμένο με χορευτικό σφρίγος!

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 26/03/2008